بیشتر صندوقهای خانوادگی سر پول به هم نمیریزند؛ سر ابهام به هم میریزند. یک بند نانوشته درباره اینکه اگر کسی وسط کار بخواهد خارج شود تکلیف پولش چیست، کافی است تا یک جمع صمیمی چند ماه بعد سرد شود.
اساسنامه دقیقاً برای این است: یک بار، با خیال راحت و بدون تنش، تصمیم بگیرید که در شرایط سخت چه میکنید. متن زیر را میتوانید بردارید، اعداد داخل کروشه را پر کنید و در اولین جلسه بخوانید و امضا کنید.
ماده ۱ — نام، هدف و اعضا
صندوق با نام «[نام صندوق]» و با هدف پسانداز گروهی و پرداخت وام قرضالحسنه به اعضا تشکیل میشود. اعضای مؤسس عبارتاند از: [فهرست نامها]. عضویت جدید با موافقت [همه اعضا / اکثریت] امکانپذیر است.
یک نکته که بعداً به کارتان میآید: از همان اول مشخص کنید عضو، «فرد» است یا «خانوار». اگر خانوار است، بنویسید نماینده هر خانوار کیست و رأی هر خانوار یکی است.
ماده ۲ — مبلغ و زمان واریز
هر عضو ماهانه مبلغ [مبلغ] تومان به حساب صندوق واریز میکند. مهلت واریز تا روز [عدد] هر ماه است. تغییر مبلغ ماهانه فقط با تصویب [اکثریت / همه] اعضا و از ابتدای دوره بعد ممکن است.
اگر تورم برایتان مسئله است، بهجای عدد ثابت بنویسید «مبلغ ماهانه در ابتدای هر سال با توافق اعضا بازنگری میشود». همین یک جمله شما را از یک بحث سالانه نجات میدهد.
ماده ۳ — سهم اعضا
سهم هر عضو برابر مجموع واریزیهای اوست. تمام واریزیها و برداشتها در دفتر صندوق ثبت و برای همه اعضا قابل مشاهده است.
اگر همه اعضا مبلغ یکسانی میریزند، سهمها هم برابر است و کار ساده میشود. اگر قرار است بعضی دو سهم بردارند، همینجا بنویسید که سقف وام و نوبت قرعهکشی هم به نسبت سهم تغییر میکند یا نه — این همان جایی است که بعداً بحث میشود.
ماده ۴ — شرایط دریافت وام
هر عضو پس از [عدد] ماه عضویت و پرداخت منظم میتواند درخواست وام دهد. سقف وام [عدد] برابر موجودی سهم عضو و حداکثر [مبلغ] تومان است. وام قرضالحسنه است و هیچ سودی به آن تعلق نمیگیرد؛ صرفاً کارمزد [مبلغ یا صفر] دریافت میشود.
اگر چند نفر همزمان درخواست دادند، اولویت با کسی است که [تاکنون وام نگرفته / نیاز فوریتری دارد / نوبتش زودتر است]. یکی از این سه را انتخاب کنید و بنویسید؛ نداشتن معیار یعنی هر بار یک بحث تازه.
ماده ۵ — بازپرداخت و اقساط
وام در [عدد] قسط ماهانه بازپرداخت میشود. قسط همزمان با واریز ماهانه پرداخت میشود. تأخیر بیش از [عدد] روز مشمول جریمه [مبلغ] به ازای هر [روز/ماه] تأخیر است که به موجودی صندوق اضافه میشود.
جریمه را کم بگذارید. هدفش درآمد نیست، ایجاد نظم است؛ جریمه سنگین بین فامیل فقط دلخوری میسازد.
ماده ۶ — ضمانت
هر وام با [یک عضو ضامن / سفته / چک] تضمین میشود. ضامن نمیتواند همزمان وامگیرنده باشد. در صورت عدم پرداخت، بدهی از سهم وامگیرنده و در صورت کفایت نکردن از سهم ضامن کسر میشود.
ماده ۷ — قرعهکشی
اگر صندوق نوبتی یا قرعهکشی است: در پایان هر [دوره]، بین اعضایی که تاکنون نوبت نگرفتهاند قرعهکشی برگزار میشود و برنده مبلغ [مبلغ] را دریافت میکند. هر عضو در هر دوره فقط یک بار برنده میشود تا نوبت همه تمام شود.
قرعهکشی را جلوی جمع یا با ابزاری که نتیجهاش برای همه ثبت و قابل مشاهده باشد انجام دهید. «من قرعه را کشیدم، شما فلانی شدید» شروع بیاعتمادی است.
ماده ۸ — وظایف مدیر صندوق
مدیر صندوق برای مدت [یک سال] با رأی اعضا انتخاب میشود و وظایف او عبارت است از: ثبت واریزیها و وامها، اعلام ماهانه موجودی، پیگیری اقساط عقبافتاده و ارائه گزارش در پایان دوره. مدیر حق برداشت شخصی از صندوق را ندارد و هر برداشت باید مستند باشد.
بهترین محافظ مدیر، شفافیت است: وقتی همه گردش حساب را میبینند، هیچکس مجبور نیست به حرف کسی اعتماد کند.
ماده ۹ — خروج عضو
هر عضو با اعلام [عدد] ماه قبل میتواند خارج شود. سهم او پس از تسویه کامل بدهیها و در پایان [دوره جاری] پرداخت میشود. عضوی که وام فعال دارد تا تسویه کامل نمیتواند خارج شود.
بند «پایان دوره» مهم است: بدون آن، خروج ناگهانی یک نفر میتواند نقدینگی صندوق را از بین ببرد.
ماده ۱۰ — اختلافها و انحلال
تصمیمگیری درباره موارد پیشبینینشده با رأی [اکثریت / دوسوم] اعضا است. در صورت انحلال، ابتدا بدهیها تسویه و سپس موجودی به نسبت سهم هر عضو تقسیم میشود.
قبل از امضا، این سه کار را بکنید
یک: متن را بلند بخوانید. هر بندی که کسی «یعنی چی؟» پرسید، هنوز واضح نیست.
دو: دو سناریوی بد را روی کاغذ اجرا کنید — یکی قسط نمیدهد، یکی وسط کار میخواهد برود. اگر اساسنامه جوابشان را نداد، بند کم دارید.
سه: تصمیم بگیرید دفتر صندوق کجاست. دفترچه و اکسل تا چند ماه جواب میدهد؛ بعد از آن محاسبه اقساط و سهمها وقتگیر و خطاپذیر میشود. اگر میخواهید حسابها همیشه جلوی چشم همه باشد و اقساط خودکار محاسبه شود، میتوانید صندوق را در اپلیکیشن همیان بسازید و همین بندها را در تنظیماتش پیاده کنید.
